Monitoring środowiska

niestacjonarne

I stopnia

obowiązkowy

forma zajęć: liczba godzin/rygor: (+) - zaliczenie, punkty ECTS

wykłady 18(+) ćwiczenia 4(+) laboratoria 8(+) 4

PRZEDMIOTY WPROWADZAJĄCE WRAZ Z WYMAGANIAMI WSTĘPNYMI

- Chemia fizyczna. Student posiada podstawową widzę z dziedziny przemian fizykochemicznych, termodynamiki, statyki i kinetyki chemicznej oraz zjawisk powierzchniowych.

- Chemia środków trujących i procesów odkażania. Student zna podstawowe właściwości fizykochemiczne i toksykologiczne substancji szkodliwych i toksycznych oraz umie ocenić ich oddziaływanie na środowisko.

- Podstawy toksykologii. Student zna podstawowe pojęcia z dziedziny toksykologii oraz podstawowe mechanizmy metabolizmu ksenobiotyków.

- Chemia analityczna. Student dobrze zna pojęcia oraz metody chemii analitycznej i analizy instrumentalnej.

Nie dotyczy

Autor: dr hab. inż. Henryk Grajek , prof. WAT - dla grupy C3N1N1

Aktywność / obciążenie studenta w godz.:

1. Udział w wykładach / 18

2. Samodzielne studiowanie tematyki wykładów / 26

3. Udział w ćwiczeniach / 6

4. Samodzielne przygotowanie się do ćwiczeń / 16

5. Udział w laboratoriach / 8

6. Samodzielne przygotowanie się do laboratoriów / 16

7. Udział w konsultacjach / 8

8. Przygotowanie do zaliczenia / 20

9. Udział w zaliczeniu / 2

Sumaryczne obciążenie pracą studenta: 120 / 4 ECTS

Zajęcia z udziałem nauczycieli: 1.+3.+5.+7.+9=42 / 1,5 ECTS

Zajęcia o charakterze praktycznym: 3.+4.=24 / 1,0 ECTS

Celem modułu jest zapoznanie studentów z problematyką ciągłą kontrolą ilości i jakości zanieczyszczeń środowiska oraz odpowiednimi aktami prawnymi, które obejmują: zintegrowany monitoring środowiska, monitoring jakości powietrza, monitoring jakości wód, monitoring jakości gruntów, gleby i powierzchni ziemi, monitoring hałasu, wibracji, pól elektromagnetycznych i promieniowania jonizującego, podstawowe fizykochemiczne i fizyczne techniki oraz

przyrządy do analizy zanieczyszczeń poszczególnych elementów środowiska.

WYKŁADY - razem 18 godz.:

1. Zintegrowany monitoring środowiska.

Definicje, zakres, cel, metody. Państwowy Monitoring Środowiska (PMŚ). Zasady ogólne PMŚ. Struktura i zadania PMŚ. Bloki: presje, stan, oceny i prognozy. Krajowy i wojewódzkie programy ochrony środowiska. Rodzaje sieci monitoringu środowiska i ich znaczenie. Monitoring punktowy i zdalny. Okresowy i ciągły monitoring środowiska. 2 godz. wykładu.

2. Monitoring jakości powietrza.

Powietrze atmosferyczne. Powietrze w pomieszczeniach zamkniętych. Zanieczyszczenia fizyczne, chemiczne i promieniotwórcze. Gazy toksyczne, emisje i imisje przemysłowe. Ozon, ditlenek węgla, radon. 4 godz. wykładu.

3. Monitoring jakości wód. Wody powierzchniowe: płynące i stojące. Wody podziemne. Woda do picia. Monitoring ścieków komunalnych i przemysłowych. Monitoring wód morskich ze szczególnym uwzględnieniem Morza Bałtyckiego. 4 godz. wykładu.

4. Monitoring jakości gruntów, gleby i powierzchni ziemi. Monitoring miejsc składowania odpadów komunalnych i niebezpiecznych. Monitoring przyrodniczy i leśny - fauna i flora. 3 godz. wykładu.

5. Monitoring hałasu, wibracji, pól elektromagnetycznych i promieniowania jonizującego. 2 godz. wykładu.

6. Podstawowe fizykochemiczne i fizyczne techniki oraz przyrządy do analizy zanieczyszczeń poszczególnych elementów środowiska. Metody spektralne, chromatograficzne, jonizacyjne, elektrochemiczne i termiczne analizy zanieczyszczeń. 3 godz. wykładu.

ĆWICZENIA - razem 6 godz.:

1. Monitoring jakości powietrza. Normy zanieczyszczeń powietrza (zanieczyszczenia fizyczne, chemiczne i promieniotwórcze). Sposoby wyrażania stężeń zanieczyszczeń powietrza. 2 godz. ćwiczeń.

2. Normy i wskaźniki zanieczyszczeń wód przeznaczonych do celów spożywczych.

3. Bonitacja gleb i wskaźniki ich zanieczyszczeń.

LABORATORIA - 8 godz. :

1. Pobranie, przygotowanie próbek gleby i ekstrakcja w układzie ciecz - ciało stałe z zastosowaniem różnych rozpuszczalników. 4 godz. ćwiczeń.

2. Zastosowanie techniki SPE do przygotowania ekstraktów do analizy chromatograficznej. 4 godz. ćwiczeń.

LITERATURA:

1. Program Państwowego Monitoringu Środowiska na lata 2013-15, GIOŚ 2012 oraz roczne programy PMŚ i WIOŚ.

2. Namieśnik J., Jarmółkiewicz Z., Fizykochemiczne metody kontroli zanieczyszczeń środowiska WNT, 1998, Warszawa.

3. Soniassy R.D., (red.). Tłumaczenie J. Szulc Analiza środowiska PIOŚ, Warszawa, 1992

4. Andrews J.E., Brimblecombe P., Jickells T.D., Liss P.S., Wprowadzenie do chemii środowiska WNT, 2001 , Warszawa.

5. Witkiewicz Z., Podstawy chromatografii WNT, 2005, Warszawa.

6. Witkiewicz Z., Hetper J., Chromatografia gazowa WNT, 2001, Warszawa.

7. Starostin L., Witkiewicz Z., Neffe S., Analiza środków trujących, WAT, 1995, Warszawa.

8. Namieśnik J., Łukasiak J., Jarmółkiewicz Z., Pobieranie próbek środowiskowych do analizy PWN, 1995, Warszawa.

9. Namieśnik J., Jarmółkiewicz Z., Pilarczyk M., Torres L., Przygotowanie próbek środowiskowych do analizy WNT, 2000, Warszawa.

10. Alloway B.J., Awers D.C., Chemiczne podstawy zanieczyszczeń środowiska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 1999.

11. Markiewicz, M.T. ,Podstawy modelowania rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń

w powietrzu atmosferycznym, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa, 2005.

12. Kaczmarska-Kozłowska A., Kotarbińska E., Koton J., Mikulski W., Modzelewski K., Ogłaza R., Hałas. Wydawnictwo CIOP 1998.

13. Wskazówki metodyczne do oceny stopnia zanieczyszczenia gruntów i wód podziemnych produktami ropopochodnymi i innymi substancjami chemicznymi w procesach rekultywacji. PIOŚ, Warszawa, 1996.

14. Wskazówki metodyczne do pomiarów promieniowania elektromagnetycznego. PIOŚ, Biblioteka Monitoringu Środowiska, Warszawa, 1993.

15. Zanieczyszczenie powietrza w Polsce w latach 2010 (praca zespołowa) PIOŚ, Biblioteka Monitoringu Środowiska, Warszawa, 2011.

16. J. Namieśnik, J. Jaśkowski, Zarys ekotoksykologii, Gdańsk, 1995.

Symbol Efekty kształcenia odniesienie do efektów kształcenia dla kierunku

W1 Zna i rozumie zasady wykorzystania klasycznych i instrumentalnych metod analitycznych w monitoringu środowiska oraz detekcji i analizie materiałów niebezpiecznych. Zna podstawy analizy źródeł i natężenia hałasu, środowiskowych źródeł promieniowania jonizującego i niejonizującego oraz wpływu tych czynników na ludzi i ekosystemy. K1A_W04, K1A_W1O,

W2 Ma wiedzę pozwalającą na użytkowanie istniejących i tworzenie baz danych zawierających wyniki monitoringu środowiska oraz właściwości związków chemicznych i materiałów niebezpiecznych.

Zna podstawowe reakcje chemiczne, fotochemiczne i biochemiczne zachodzące w środowisku, w tym wpływ substancji szkodliwych na ludzi, zwierzęta i rośliny. Zna metody monitoringu przemian fizykochemicznych. K1A_WO1, K1A_W09

W3 Zna podstawy teoretyczne oraz budowę i zasady działania aparatury laboratoryjnej, naukowo- pomiarowej i kontrolno-pomiarowej wykorzystywanej w analizie i monitoringu środowiska. Zna możliwości i ograniczenia wybranych metod i narzędzi badawczych oraz pomiarowych. K1A_W10

W4 Posiada wiedzę z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy w szczególności zna zasady bezpiecznego posługiwania się substancjami chemicznymi i materiałami niebezpiecznymi.

Zna przepisy oraz unormowania krajowe i międzynarodowe dotyczące monitoringu środowiska i ochrony środowiska. K1A_W11

K1A_W12

W5 Zna koncepcje zrównoważonego rozwoju i podstawowe zagadnienie dotyczące chemii przyjaznej człowiekowi i otoczeniu. KInzA-W01

W6 Ma podstawową wiedzę niezbędną do rozumienia społecznych, ekonomicznych, prawnych i innych pozatechnicznych uwarunkowań działalności inżynierskiej. Zna negatywne oddziaływanie wyrobów przemysłu chemicznego na środowisko przyrodnicze. KInzA-W03

U1 Potrafi identyfikować, oceniać i minimalizować zagrożenia występujące podczas kontrolowanych i niekontrolowanych uwolnień substancji chemicznych i energii do środowiska.

Potrafi ocenić stan środowiska na podstawie danych fizykochemicznych. K1A_U02, K1A_U03

U2 Potrafi wykorzystać metody numeryczne do analizy stanu środowiska, oceny i prognozy jego zmian oraz rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń, porównywać wyniki uzyskane za pomocą różnych metod analitycznych oraz prawidłowo je interpretować. K1A_U15, K1A_U10

U3 Potrafi przygotować prezentację ustną i pisemną dotyczącą szczegółowych zagadnień z zakresu monitoringu środowiska oceny zagrożeń środowiskowych, metod pomiarów parametrów chemicznych i fizycznych w elementach środowiska. K1A_U01, K1A_U04,

K1 Ma świadomość poziomu swej wiedzy i umiejętności. Rozumie potrzebę ciągłego uczenia się, a także potrafi inspirować innych. Potrafi aktywnie uczestniczyć w działaniach zespołowych i ma świadomość odpowiedzialności za wspólnie realizowane zadania związane z pracą zawodową.

Ma świadomość potrzeby przestrzegania zasad etyki zawodowej i poszanowania prawa, w tym praw autorskich. K1A_K01, K1A_K02,

K1A_K04

FORMA I WARUNKI ZALICZANIA PRZEDMIOTU

- Warunkiem koniecznym uzyskania oceny pozytywnej z przedmiotu jest wykazanie się wiedzą oraz umiejętnościami wymienionymi w efektach kształcenia (Tab.4)

- Wykłady stanowią przewodnik dla studentów do samodzielnego studiowania zagadnień przekazanych na wykładach i ujętych w sylabusie przedmiotu.

- W czasie ćwiczeń audytoryjnych rozwijana jest umiejętność rozwiązywania problemów i zadań oraz sprawdzany jest stopień opanowania materiału. Część ćwiczeń prowadzona jest w formie seminaryjnej.

- W czasie laboratoriów studenci, pod opieką prowadzącego, wykonują zadania laboratoryjne oraz zapoznają się z metodami monitoringu środowiska. Z przebiegu laboratoriów opracowują sprawozdania pisemne.

- Dodatkowo każdy student może otrzymać temat pracy semestralnej, który zobowiązany jest opracować samodzielnie, zgodnie ze wskazówkami podanymi przez wykładowcę.

Warunkiem koniecznym zaliczenia przedmiotu jest zaliczenie wszystkich ćwiczeń audytoryjnych i laboratoriów, oraz zdanie egzaminu końcowego.

Przedmiot zaliczany jest na trzy oceny.

(1) Ocena z zaliczenia ćwiczeń audytoryjnych wystawiana jest na podstawie ocen cząstkowych z ćwiczeń i sprawdzianu pisemnego.

(2) Ocena z zaliczenia laboratoriów wystawiana jest na podstawie ocen cząstkowych za poszczególne zadania laboratoryjne i pisemne sprawozdania.

(3) Ocena z całości przedmiotu wystawiana jest na podstawie wyników kolokwium pisemnego oraz oceny za pracę semestralną.

- Efekty W1-6, oraz U1-3 sprawdzane są na podstawie wyników kolokwiów pisemnych zawierających pytania testowe.

- Efekty W1-6 i U1-3 sprawdzane podczas wykonywania ćwiczeń laboratoryjnych i rachunkowych.

- Efekty U3 oraz K1 sprawdzane są podczas kolokwiów oraz na podstawie pracy semestralnej.

Nie dotyczy