Bezpieczeństwo informacyjne państwa

stacjonarne

I stopnia

obowiązkowy

W 16/x, C 14/+, razem: 30 godz., 2,5 pkt ECTS

student powinien posiadać wiedzę z zakresu funkcjonowania państwa i podstaw prawnych oraz organów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo i obronność państwa.

dr inż. Tadeusz Kubaczyk

Aktywność / obciążenie studenta w godz.:

1. Udział w wykładach /16

2. Udział w laboratoriach / …..

3. Udział w ćwiczeniach / 14

4. Udział w seminariach / …..

5. Samodzielne studiowanie tematyki wykładów / 16

6. Samodzielne przygotowanie do laboratoriów / ….

7. Samodzielne przygotowanie do ćwiczeń / 14

8. Samodzielne przygotowanie do seminarium / ….

9. Realizacja projektu / …..

10. Udział w konsultacjach / 2

11. Przygotowanie do zaliczenia wykładów / 16

12. Przygotowanie do zaliczenia ćwiczeń / 14

13. Udział w egzaminie /

Sumaryczne obciążenie pracą studenta: 76 godz./ 2,5 ECTS

Zajęcia z udziałem nauczycieli (1+2+3+4+10): 32 godz./ 1 ECTS

Zajęcia o charakterze praktycznym godz./ ECTS

Przedmiot umożliwia Studentom zdobycie wiedzy z zakresu działalności organów państwowych odpowiedzialnych za zapewnienie bezpieczeństwa informacyjnego w państwie, w tym ochronę informacji niejawnych; wiedzy z zakresu różnorodnych zagrożeń związanych z ujawnieniem informacji, istotnych dla bezpieczeństwa osobistego i bezpieczeństwa państwa, a także rozumienia i analizowania polityki państwa związanej z ochroną i bezpieczeństwem informacji, w kontekście istniejących uwarunkowań wewnętrznych i zagrożeń zewnętrznych.

Wykłady / Wykłady są realizowane metodą podającą lub konwersatoryjną z wykorzystaniem materiałów poglądowych związanych z ich tematyką.

Tematy kolejnych zajęć / liczba godzin / krótki opis treści zajęć:

1. Społeczeństwo informacyjne /2 godz./; Rozwój cywilizacyjny ludzkości: społeczeństwo agrarne, społeczeństwo przemysłowe, społeczeństwo informacyjne. Geneza powstania społeczeństwa informacyjnego. Charakterystyka społeczeństw: obszar techniczny – technosfera, obszar przekazu informacji – infosfera, obszar stosunków międzyludzkich – socjosfera. System edukacji w poszczególnych modelach społecznych.

2. Bezpieczeństwo informacyjne – podstawowe pojęcia /2 godz./ Informacja – co to jest? Bezpieczeństwo informacyjne. Walka informacyjna. System bezpieczeństwa informacyjnego. Ustawa o ochronie danych osobowych. Ustawa o ochronie informacji niejawnych.

3. Informacyjny wymiar bezpieczeństwa militarnego /2 godz./ Wywiad Wojskowy. Kontrwywiad. Szpiegostwo. Służby Specjalne. Służba Wywiadu Wojskowego. Służba Kontrwywiadu Wojskowego. Walka informacyjna: forma ataku informacyjnego; atak informatyczny.

4. Metody i środki ochrony danych /2 godz./. Dane osobowe. Kategorie danych osobowych. Podstawy prawne przetwarzania danych osobowych. Ochrona danych osobowych w praktyce. Prawo dostępu do danych. Prawo do usunięcia danych. Kiedy RODO nie obowiązuje? Jak dbać o bezpieczeństwo komputera i danych? Korzystanie z bankowości elektronicznej.

5. Organizacja ochrony informacji niejawnych /2 godz./ Podstawy prawne organizacji ochrony informacji niejawnych.

Nadzorowanie funkcjonowania systemu ochrony informacji niejawnych w jednostkach organizacyjnych. Pełnomocnik do spraw ochrony informacji niejawnych. Kancelaria tajna - element ogólnej polityki bezpieczeństwa firmy, korporacji, organizacji. System ochrony informacji niejawnych.

6. Cyberbezpieczeństwo w polskiej przestrzeni publicznej /2 godz./ Normy i regulacje prawne, istotne do celów zapewnienia cyberbezpieczeństwa. Polityka Ochrony Cyberprzestrzeni Rzeczypospolitej Polskiej. Strategia Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej. Doktryna Cyberbezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej. Krajowy System Cyberbezpieczeństwa. Strategia Cyberbezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej na lata 2019-2024. Polskie partie polityczne i komitety wyborcze wobec cyberbezpieczeństwa.

7. Kryminalizacja działań w cyberprzestrzeni /2 godz./ Kategorie osób stanowiących zagrożenie dla cyberprzestrzeni. Przestępstwa przeciwko ochronie informacji. Sabotaż komputerowy. Przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów. Przestępstwo oszustwa komputerowego. Przestępstwa związane z ochroną cyberprzestrzeni. Ochrona informacji niejawnych.

8. Wojna informacyjna .2 godz./ Wojna informacyjna w pierwszej połowie XX wieku. Współczesna wojna informacyjna. Podstawowe narzędzia w walce informacyjnej. Metody walki informacyjnej przeciwko państwu. Obrona przed info-agresją.

Ćwiczenia / Ćwiczenia prowadzone są w formie kierowanej dyskusji, analizy przypadków i ćwiczeń praktycznych. Poprzedza je krótka prezentacja treści przygotowana przez studentów.

Tematy kolejnych zajęć / liczba godzin / krótki opis treści zajęć:

1. XXI wiek - wiekiem społeczeństwa informacyjnego /2 godz./; Znaczenie informacji we współczesnym świecie. Powstanie społeczeństwa opartego na informacji. Prawo do informacji publicznej. Zagrożenia w społeczeństwie informacyjnym. Ochrona informacji.

2. Rola informacji w systemie bezpieczeństwa państwa /2 godz./; Informacja - definicja pojęcia. Funkcje i atrybuty informacji. Informacje niejawne. Pojęcie tajemnicy państwowej i służbowej. Obowiązek zachowania tajemnicy wynikający z przepisów prawa i wykonywanego zawodu. Zasady skutecznego funkcjonowania systemu ochrony informacji. Postępowanie sprawdzające: postępowanie zwykłe, postępowanie poszerzone, postępowanie specjalne.

3. Bezpieczeństwo funkcjonowania w cyberprzestrzeni /2 godz./ Pojęcie cyberprzestrzeni. Bezpieczeństwo informacyjne w systemie cyberbezpieczeństwa. Wyzwania i zagrożenia występujące w cyberprzestrzeni. Polska a zagrożenia w cyberprzestrzeni. Propozycje zmian systemowych dla poprawy cyberbezpieczeństwa RP.

4. Ochrona informacji niejawnych /2 godz./; Identyfikacja i klasyfikacja informacji podlegających ochronie. Zarządzanie ochroną informacji niejawnych. Poświadczenie bezpieczeństwa. Rękojmia zachowania tajemnicy. Zabezpieczenie informacji niejawnych. Naruszenie przepisów dotyczących ochrony informacji niejawnych. Tajemnica zawodowa. Zakaz zaniżania lub zawyżania klauzuli tajności.

5. Źródła i przejawy zagrożeń informacyjnych /2 godz./; Podział źródeł zagrożeń systemów informatycznych. Klasyfikacja źródeł zagrożeń systemów informatycznych (przypadkowe, celowe). Źródła zagrożeń systemów informatycznych w spółkach z sektora transportu i logistyki, energetycznego i telekomunikacyjnego.

6. Cyberbezpieczeństwo – wyzwanie dla współczesnego państwa i społeczeństwa /2 godz./; Cyberprzestrzeń. Państwo w cyberprzestrzeni: polityka i władza; cyberinwigilacja; społeczeństwo. Cyberprzestępczość. Cyberterroryzm. Cyberwojna: konflikt asymetryczny; cyberataki wirusy; stereotypizacja cyberkonfliktu.

7. Zagrożenia zewnętrzne i wewnętrzne związane z ochroną informacji niejawnych przed ich nieuprawnionym ujawnieniem /2 godz./; Podstawowe zagrożenia dla bezpieczeństwa informacyjnego. Zagrożenia w obszarze zewnętrznym: . Zagrożenia w obszarze wewnętrznym: zagrożenia związane z niedoskonałym funkcjonowaniem społeczeństwa obywatelskiego, zagrożenia związane z funkcjonowaniem w cyberprzestrzeni i przestrzeni medialnej. Skala współczesnych zagrożeń dla bezpieczeństwa informacyjnego państwa.

1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r., Dz.U. z 1997 r. nr 78, poz. 483.

2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. z 1 997 r. Nr 88, poz. 553 ze zm.).

3. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1182).

Ustawa z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz.U. z 2010 r. Nr 29, poz. 154).

5. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2014 r. , poz. 782).

6. Ustawa o ochronie informacji niejawnych (Dz.U. z 20 10 r. Nr 182, poz. 1228).

7. Ustawa z dnia 9 czerwca 2006 r . o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego (Dz.U. z 2014 r. , poz. 253).

8. Białas A., Bezpieczeństwo informacji i usług w nowoczesnej instytucji i firmie, Warszawa 2006.

9. Brzeski R., Wojna informacyjna – wojna nowej generacji, Komorów 2014.

10. Janczak J., Nowak A., Bezpieczeństwo informacyjne. Wybrane aspekty, AON. Warszawa 2013.

11. Nowak A., Scheffs W., Zarządzanie bezpieczeństwem informacyjnym, Warszawa 2010.

12. Olejnik K., Propaganda. Od dezinformacji i wpływu do operacji i wojny informacyjnej, Warszawa 2024.

13. Wojciechowska-Filipek S. Bezpieczeństwo funkcjonowania w cyberprzestrzeni. Jednostki-Organizacji-Państwa, CeDeWu, Warszawa 2016.

Uzupełniająca:

1. Bączek P., Zagrożenia informacyjne a bezpieczeństwo państwa polskiego, Wydawnictwo Adam Marszałek. Toruń 2006.

2. Krztoń W., Walka o informacje w cyberprzestrzeni w XXI wieku, Wydawnictwo Rambler. Warszawa 2017.

3. Liderman K., Bezpieczeństwo informacyjne, PWN. Warszawa 2012.

4. Madej M., Terlikowski M. (red.), Bezpieczeństwo teleinformatyczne państwa, Warszawa 2009.

5. Nowak A., Schefs W., Zarządzanie bezpieczeństwem informacyjnym, AON. Warszawa 2010.

6. Ochrona informacji niejawnych. Poradnik Praktyczny, Biblioteka Przeglądu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Warszawa 2011.

7. Rydlewski G., Rządzenie w epoce informacji, cyfryzacji i sztucznej inteligencji, Warszawa 2021.

8. Unold J., Zarządzanie informacją w cyberprzestrzeni, PWN. Warszawa 2015.

Symbol i nr efektu przedmiotu / efekt uczenia się / odniesienie do efektu kierunkowego

W1/ w pogłębionym stopniu posiada wiedzę z zakresu bezpieczeństwa państwa oraz rozumie znaczenie bezpieczeństwa we współczesnym świecie / K_W01

W2/ ma wiedzę z zakresu podstaw prawnych funkcjonowania wybranych systemów krajowych i międzynarodowych polityki bezpieczeństwa informacyjnego / K_W02

U1/ potrafi definiować i rozpoznawać uwarunkowania zagrożeń bezpieczeństwa informacyjnego K_U01

U5/ potrafi samodzielnie interpretować przypadki bezpieczeństwa informacyjnego i określać skalę ich zagrożeń. Posiada umiejętność dokonywania porównań między różnymi formami zagrożeń K_U05

K3/ dostrzega znaczenie wiarygodnych informacji i wiedzy w zakresie rozwiązywania problemów związanych z bezpieczeństwem informacyjnym państwa oraz rozumie potrzebę ich ciągłego uzupełniania / K_K03

K11/ rozumie potrzebę uczenia się przez całe życie oraz wagę posiadania szerokiego zakresu informacji w zakresie problematyki bezpieczeństwa państwa w tym bezpieczeństwa informacyjnego / K_K11.

Przedmiot zaliczany jest na podstawie: egzaminu.

Ćwiczenia zaliczane są na podstawie: obecności na zajęciach, oceny uzyskanej za wystąpienia w czasie ćwiczeń i aktywności na zajęciach.

Wykłady zaliczane są na podstawie wyników z testu pisemnego.

Osiągnięcie efektu W1, W2 - weryfikowane jest podczas odpowiedzi

na pytania zadawane przez wykładowcę, przygotowania prezentacji

oraz w czasie ćwiczeń.

Osiągnięcie efektu U1, U5 - sprawdzane jest w czasie ćwiczeń i zaliczenia.

Osiągnięcie efektu K3, K11 - sprawdzane jest w czasie ćwiczeń i ich zaliczenia.

Ocenę bardzo dobrą otrzymuje student, który osiągnął zakładane efekty kształcenia na poziomie 91-100%.

Ocenę dobrą plus otrzymuje student, który osiągnął zakładane efekty kształcenia na poziomie 81-90%.

Ocenę dobrą otrzymuje student, który osiągnął zakładane efekty kształcenia na poziomie 71-80%.

Ocenę dostateczną plus otrzymuje student, który osiągnął zakładane efekty kształcenia na poziomie 61-70%.

Ocenę dostateczną otrzymuje student, który osiągnął zakładane efekty kształcenia na poziomie 51-60%.

Ocenę niedostateczną otrzymuje student, który osiągnął zakładane efekty kształcenia na poziomie równym lub niższym niż 50%.

Ocenę uogólnioną zal. otrzymuje student, który osiągnął zakładane efekty kształcenia na poziomie wyższym niż 50%.

Ocenę uogólnioną nzal. otrzymuje student, który osiągnął zakładane efekty kształcenia na poziomie równym lub niższym niż 50%.*-